Hoe werkt zeep?

Deel

Waarom je je handen moet wassen om verspreiding van virussen tegen te gaan.

De handen van mensen zijn voor virussen, zoals het Coronavirus 2019-nCoV, de perfecte manier om zich verder te verspreiden. Je handen gebruik je de hele tijd en je raakt heel veel spullen aan. Zo ook spullen die andere mensen met hun handen hebben aangeraakt: de klink van de deur, kranen, toetsenborden etc. Iets wat aan je handen zit, zoals een virus, kun je zo gemakkelijk doorgeven aan een ander door bijvoorbeeld een hand te schudden of door een deurklink aan te raken.

Om verspreiding van het coronavirus te voorkomen is de eerste regel van de overheid: Was vaak je handen met water en zeep gedurende 20 seconden, daarna handen goed drogen. 

Maar hoezo werkt het handen wassen met zeep tegen virussen? 
Omdat te begrijpen kijken we eerst naar het virus. Virussen bestaan uit RNA omhuld door een laagje vet en eiwitten. Het vetlaagje is de beschermjas van het virus, want vet mengt niet met water. Dit zie je bijvoorbeeld als je olie (vloeibaar vet) bij water giet en ze probeert te mengen. Olie blijft drijven. En als je hard schud of roert lijkt het te mengen, maar als je even wacht ontmengen de olie en water en drijft de olie weer. 

Om het vetlaagje stuk te maken en daarmee het virus kapot te maken en te doden gebruik je zeep. Zeep zorgt er namelijk voor dat water en vet wel mengen. Zeep is een voorbeeld van een emulgator. Een emulgator is een stof die helpt bij het mengen van twee stoffen die normaal gesproken niet of moeilijk mengbaar zijn. Op die manier wordt een emulsie gevormd. 

Hoe werkt een emulgator?
Om zeep te begrijpen, kijken we naar materiaaleigenschappen. Zo zijn er materialen die wel waterlievend zijn en gemakkelijk mengen met water (bijvoorbeeld suiker). En er zijn materialen die niet waterlievend zijn en niet goed met water mengen (denk aan olie en vet).  

In scheikundige termen noemen we dit hydrofiel en hydrofoob (uit het Grieks, hydro= water, filos = vriend, phobos = angst, vrees). Zeep is zowel hydrofiel als hydrofoob. Het mengt dus zowel met water als met vetten. Het gaat er precies tussenin zitten.

Beschermjas van het virus stuk 
Dus als je je handen wast met zeep, zorgt zeep ervoor dat het vetlaagje van het virus en het water wel mengen. Op die manier gaat het vetlaagje van het virus kapot en gaat het virus dood. Het duurt wel even voordat zeep zorgt voor de menging van het vetlaagje en water, namelijk 20 seconden, en daarom moet je je handen dus 20 seconden lang wassen met zeep.

Experimenteren met zeep? 
Doe het proefje Schudden maar of doe een van onze andere proefjes met zeep.

Zien hoe een virus zich via handen verspreidt? 
Doe het virussen doorgeven experiment.

Nog meer weten over de chemie van zeep? 
Bekijk deze informatie.

Deel

Andere interessante artikelen

Heb je een vraag over scheikunde of natuurkunde? Stel 'm aan de online experts!

Ben je nog op zoek naar een goed onderwerp voor je profielwerkstuk? Doe hier inspiratie op.

Thuis lessen volgen? Tips voor jou zodat je niet aan het Netflixen slaat!